Lý thuyết trò chơi áp dụng trong kinh doanh.

ÁP DỤNG LÝ THUYẾT TRÒ CHƠI TRONG KINH DOANH

Một bài viết rất thú vị mình đọc được trên báo NCDT sáng nay về sự liên quan giữa học thuyết toán học và quy luật của thị trường, mình sẽ cố gắng tự diễn đạt lại theo ý hiểu và giọng văn của mình.

Lý thuyết trò chơi được coi là một ngành của toán học từ năm 1928, nghiên cứu về khoa học hoá các quyết định của con người một cách Logic liên quan chặt chẽ đến ngành tâm lý. Đến nay lý thuyết này được áp dụng rộng rãi trong nhiều ngành, kinh tế, chính trị, khoa học, con người. Trong bài viết dưới đây, Tuấn sẽ cố gắng đưa ra được hình dung rõ nhất về việc “Đối đầu hay thoả hiệp” giữa các đối thủ cạnh tranh trong nền kinh tế thông qua góc nhìn của Lý thuyết trò chơi.

Một ví dụ đơn giản nhất để hình dung về lý thuyết này được mô tả qua “Song đề 2 người tù” như sau:

“Cảnh sát Hà Nội bắt được 2 tên Mafia kinh tế cầu kết hợp tác phạm tội nghiêm trọng nhưng chưa đủ bằng chứng để kết tội. Giả thiết 2 tên tội phạm không thể liên hệ và nói chuyện với nhau, cảnh sát thực hiện việc tách 2 người tù riêng biệt và thực hiện đề nghị: hoặc anh thừa nhận tội và nhận khoan hồng, hoặc anh không thừa nhận và nhận bản án ban đầu.
Nếu cả 2 cùng từ chối, cảnh sát sẽ không đủ chứng cứ kết tội. Nếu cả 2 cùng thừa nhận, cảnh sát có đủ bằng chứng và có mức án thoả đáng cho cả hai. Kết quả Tình huống được tóm tắt như sau:

Untitled 2

Việc 2 người tù đưa ra câu trả lời như nào, tuỳ các bạn suy đoán. Qua ví dụ trên chúng ta có thể nhìn thấy một sự liên quan chặt chẽ giữa các quyết định trong cuộc chơi, nếu như chúng ta có từ 2 người chơi trong trận đấu, kết quả của mỗi tình huống không thể phụ thuộc duy nhất vào quyết định của một người mà phụ thuộc vào cả hai người, số phận của A và B tuỳ thuộc vào QĐ của người còn lại.

Quay trở lại việc áp dụng lý thuyết này trong Kinh doanh
Mình xin phép lấy một ví dụ mô phỏng sự tham gia thị trường của 2 nhãn hàng Coca-Cola và Pepsi. Giả sử trong tình huống này các sản phẩm của Coca và Pepsi có cùng khoảng giá, chất lượng, và độ mạnh của thương hiệu.

Các nhà quản lý của Coca và Pepsi đứng trước quyết định “Bán sản phẩm của mình với giá 5000đ/lon hay 6000/lon”.
Trong lịch sử Coca và Pepsi được nhìn nhận như đối thủ không đội trời chung, vậy họ có thực sự muốn tiêu diệt đối thủ của mình? Hãy thử nhìn bản phân tích lợi nhuận như sau và dự đoán về kết quả:

Untitled

Có thể nhìn thấy, ở tình huống 1 và 4 – khi mức giá là như nhau thì lợi nhuận thu về là như nhau, trong khi ở trường hợp 2 và 3, công ty nào bán giá rẻ hơn sẽ thu được lợi nhuận cao hơn hẳn so với đối thủ nhờ vào lợi thế thâu tóm thị trường.

Chắc chắn lãnh đạo Pepsi muốn bán giá 5000đ và thu lợi nhuận 30 tỉ đồng, tuy nhiên họ không thể áp giá Coca-Cola bán giá 6000đ để tự giết mình như vậy. Điều này khẳng định sự liên quan chặt chẽ trong việc cạnh tranh và cộng sinh. Thực tế Coca-Cola vẫn có thể bán giá rẻ hơn để thâu tóm thị trường, nhưng họ không làm vậy vì Coca-cola hiểu nếu Pepsi hạ giá xuống đồng nghĩa với miếng bánh vẫn phải chia đôi – và nhỏ hơn cho mỗi bên. 

Bằng một sự thoả thuận và theo dõi chặt chẽ, lý thuyết trò chơi đưa ra nhận định mức giá đưa ra cho cả Coca-cola và Pepsi sẽ xấp xỉ 6000đ trong giả định này, đồng nghĩa với việc cả hai cùng thu được lợi nhuận lớn. Khoản lợi nhuận này sẽ được chi vào việc quảng cáo chung để phát triển thị trường “Đồ uống có ga” chứ không để tiêu diệt đối thủ và thâu tóm toàn bộ.

Trong ví dụ có sự tham gia của 2 đối thủ và chỉ 2 mức giá ta đã có 4 sự lựa chọn, trên thực tế – cuộc chiến thực sự khốc liệt với hàng ngàn yếu tố và hàng trăm người chơi sẽ đem đến hàng vạn tình huống. Một sự thật là, những “kẻ thù truyền kiếp” thường ngấm ngầm bắt tay thay vì đâm kiếm vào đối thủ, trên hết họ hiểu, nếu kẻ còn lại chết – ai sẽ là người diễn kịch với họ. Thoả hiệp hay đối đầu là câu chuyện hàng vạn năm qua, và kẻ thù hay chiến hữu chỉ là câu chuyện hình thức, ranh giới giữa cùng sống hay cùng chết rất mong manh.

Mạnh Tuấn, 7/2014.

Advertisements

Một suy nghĩ 2 thoughts on “Lý thuyết trò chơi áp dụng trong kinh doanh.

  1. game theory can only apply in some gambling situations and is still a very mathematical field. I know there are some example of game theory in buying used car and tender of a hostile acquisition but it lacks a standard method to apply and solve these situations. My point is, game theory can not apply in real life social situation because of so many known variables and unknown variables. It is just impossible for math to take care of them.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s